Üretim Planlama Nedir? Ne İş Yapar?

/ / Genel

 2,032 total views,  7 views today

Üretim planlama Endüstri Mühendislerinin yoğun olarak çalıştığı bir sektör. Biz de bu içerikte detaylı olarak Üretim Planlama nedir, ne iş yapar? konularına değindik.

Reel Sektörde Üretim Planlama Nedir?

Makine, malzeme ve insan faktörlerinden oluşan bütünleşik sistemlerin tasarımı, yönetilmesi ve değerlendirilmesi ile ilgilenen endüstri mühendisliği tarihteki en büyük gelişimini sanayi sektörü uygulamalarıyla elde etmiş olup daha sonra hizmet sektörü içerisinde de yaygınlaşmıştır.

Bu noktada üretim planlama fonksiyonu iş alanından bağımsız olarak endüstri mühendisliği kazanımlarının etkin şekilde kullanılabildiği alanların başında gelmekte ve üniversitelerin endüstri mühendisliği lisans programlarında da aynı isimle ana ders olarak okutulmaktadır. 

Üretim planlama temel olarak tedarik zincirinin [1] aşamaları ile ilgilidir.

[1] Tedarik zinciri ya da lojistik ağı, ürün ya da hizmetin tedarikçiden müşteriye doğru hareketini kapsayan ve bu süreç içerisindeki örgütler, insanlar, teknoloji, faaliyetler ve kaynaklar sistemlerinin bütününe verilen isimdir. 

Üretim planlama tedarik zinciri yapısının deyim yerindeyse tam ortasında yer almaktadır. Satış departmanından gelen siparişler ve/veya pazar talep tahminlerini girdi olarak alır, söz konusu hedeflere ulaşmak için gerekli malzeme ve kaynak planlamasını yapar ve ortaya çıkan ihtiyaçları satın alma/lojistik birimlerine iletirken, işgücü ihtiyaçlarını imalat birimlerine iletir.

Ayrıca üretim sistemleri ile ilgili her türlü analizin yapılması ve üst yönetime raporlanmasını da üstlenilir. Planlamacılar uzun vadede iş gücü planlaması, orta vadede malzeme planlaması ve kısa vadede ise iş çizelgelemesi yaparlar. Üretim planlama, sistemlerin büyüklüğüne göre çeşitli alt fonksiyonlara bölünebilir. Bu fonksiyonlar;

  • Malzeme/Kaynak/Kapasite Planlama
  • Üretim Planlama
  • Üretim Kontrol

şeklinde örneklendirilebilir. Malzeme planlamacılar, satın alma departmanına iletilecek olan malzeme ihtiyaç miktarı ve bu malzeme ihtiyacının zamanı bilgilerini düzenler.

Üretim planlamacılar, satış hedeflerine ulaşmak için hangi üründen ne zamana ne kadar miktarda üretileceğini belirler ve bununla ilgili işlemlerin çizelgelemesi ile ilgilenir.

Üretim kontrolcüler ise ağırlıklı olarak belirsizlik faktöründen ortaya çıkan gecikmeleri, ilgili diğer birimlerle iletişim halinde olarak çözer veya halihazırda üretimi devam eden ürünlerin işlemlerini hızlandırır.

Şirketlerin büyüklüğüne ve yapısına göre kimi zaman tüm planlama fonksiyonlarını tek bir planlama ekibi üstlenirken, kimi zaman da ayrı ayrı birimler halinde örgütlenme görülebilmektedir.

Disiplinler arası bir mühendislik dalı olarak tanımlanan endüstri mühendisliği gibi üretim planlama departmanları da bir şirketteki farklı departmanlarla da yakın ilişki içindedir. Bu departmanlar aşağıdaki gibi örneklendirilebilir

  • Satın Alma
  • Proje/Program Yönetimi
  • İmalat/Operasyon
  • Bakım
  • Araştırma Geliştirme
  • Kalite Kontrol
  • Satış 

Şirketlerin organizasyon yapısı ve stratejilerine bağlı olarak departman isimleri farklılık göstermekle birlikte üretim planlama departmanının ilişkileri aşağıdaki gibi örneklendirilebilir

  • Satış departmanı veya program yönetiminden gelen hedef satış sayısı, hedef teslimat tarihi gibi girdilere göre planlama yapar. 
  • İşçilerin ve makinelerin çalışmasını düzenleyen çizelgeleri hazırlar
  • AR-GE kapsamında gerçekleşen ürün ağacı değişikliklerine göre malzeme ihtiyaç planlamasını günceller.
  • Kalite kontrol biriminden onay alamayan ürün olması durumunda, üretim hedeflerinin gerisinde kalmamak için çizelgeleri ve gerektiğinde vardiyaları günceller.
  • Malzeme ihtiyaç planlaması sonucunda ortaya çıkan bilgileri satın alma birimine iletir ve malzemelerin siparişini ve depoya girişini takip eder. 

Şekil 1.1 – Üretim Planlama Süreç Şeması

Bir Üretim Planlama Mühendisi Nasıl Olmalıdır?

Son yıllarda tamamına yakını endüstri mühendisliği mezunları arasından istihdam edilen üretim planlama mühendislerinin hem teknik hem de sosyal açıdan çeşitli yeteneklere sahip olması beklenmektedir. Özellikle üretim planlamanın, tedarik zinciri değer akışışının önemli bir yerinde olması ve birçok departmanla yakın ilişki içerisinde olması nedeniyle iyi bir üretim planlamacı insan ilişkileri ve iletişim konusunda oldukça yetenekli olmalıdır.

Temasta bulunduğu diğer departmanlardaki çalışanlara üretimi etkileyecek öncelikteki işlerin takip edilmesi hususunda, aralarında ast-üst ilişkisinin olmadığını göz önünde bulundurarak etkili iletişim yöntemleri benimsenerek departmanlar arası süreci yönetme konusunda becerikli olmalıdır. Her türlü kararda üretim sisteminin çıkarlarını göz ederken aynı zamanda küçük ölçekte birim çıkarlarını da gözeterek sistem içerisindeki tüm birimlerin sorumluluklarını yerine getirmesine veya yetkilerini aşmamasına dolayısıyla sistemin genel işleyişinin sürdürülmesine katkı sağlamalıdır. 

Bir üretim planlama mühendisinin tabir-i caizse eli ayağı konumunda bulunan ERP(Kurumsal Kaynak Planlama) yazılımları ve sistemsel veriler üzerinde çalışma ve analiz yapma imkanı sunan Microsoft Office Excel, bir planlamacının, hakim olması beklenen araçlardandır.

ERP sistemleri temelde MRP(Malzeme İhtiyaç Planlaması) sistemlerinin üzerine, şirket ile ilgili tedarik zincirinden finansa, pazarlamadan satın almaya kadar tüm sistemin bilgilerinin eklenmesiyle, ilgili departmanların yetkileri çerçevesinde manipüle ederek şirkette alınan her türlü aksiyonun bir bilgi sisteminde izlenebilir olmasına olanak sağlayan bilişim ürünleridir.

Herhangi bir yazılım firmasına ait ERP yazılımını öğrenmekten ziyade, ERP sistemlerinin çalışma mantığını kavramak daha önemlidir; çünkü, şirketler farklı firmaların elinden çıkmış ERP programlarını kullanmakla birlikte bazı şirketler kendi ERP sistemlerini kendi bilgi teknolojileri birimleri dahilinde oluşturmaktadır. 

Excel programı ise; malzeme ihtiyaçlarının miktarları ve ihtiyaç tarihleri, güncel üretim ilerleme durumları, iş çizelgeleri ve operasyon verimlilik incelemeleri, acil parça listeleri, ürün ağacı listeleri ve alt işlemler gibi çeşitli spesifik veri gruplarının analizinin yapılması ve bunun sonuncunda üretim ile ilgili karar verme senaryolarına destek sağlayacak çıktıların oluşturulması için kullanılır. Ayrıca Excel tabanlı Visual Basic, Macro ve Solver konularında uzmanlaşmış bir planlamacı, belki de yarım gününü alan bir eylem için harcadığı süreyi dakikalara indirerek hem zamanını verimli kullanıp genel bir bakışla iyileştirmeler üzerine düşünebilecek hem de aktif dinlenme yapabilecektir. 

Bu şekilde hem teknik hem de sosyal konularda kendini geliştirmiş bir üretim planlama mühendisi, farklı sektörlerde aranan ve tercih edilen biri olacaktır. 

İlgili İçerik: FMCG Nedir? FMCG Sektörüne Göz At!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir